થોડા દિવસો પહેલા જ હું મારા પરિવાર સાથે કાઠીયાવાડ ના એક મંદિરે દર્શન કરવા ગયો હતો.

મજા એ ક્રિયા કરતી વખતે અનુભવાય  છે

નાના બાળક ના મોં માં મધ નું ટીપું નાખો અને તેને જે અનુભવ થાય છે તે મજા છે ફરી થી બાળક ના મોં આગળ ચમચી લઇ જાઓ તો ફરી થી તે ખાવા માટે મોં ખોલે છે કારણ કે તેને મજા આવે છે
યુવાન કોલેજીયન ને હાઇવે પર સ્પીડ થી બાઈક ચલાવતી વખતે જે અનુભવ થઇ છે તે મજા છે
સ્વાદિષ્ટ રસોઈ ખાતી વખતે જે અનુભવ થાય છે તેને મજા ગણી શકાય.
મજા નું આયુષ્ય અલ્પ હોય છે અને તે ભોગવ્યા પછી કદાચ દુખ માં પણ પરિણમે જેમ કે ઝડપથી બાઈક ચલાવતા પડી પણ જવાય કે સ્વાદિષ્ટ રસોઈ  ખાધા પછી એસીડીટી પણ થાય
મજા કરતા કૈક ઉપર ની અનુભૂતિ છે સુખ

સુખ એટલે ?

સુખ ક્રિયા કર્યા પછી અનુભવાય છે
જે પ્રાપ્ત કરવા તમારે કેટલીક મજા નો ભોગ આપવો પડે તે સુખ છે
જેમ કે વિદ્યાર્થી ને પરીક્ષામાં સારા ગુણે પાસ થવું હોય તો ટીવી, રમત વગેરે થોડા સમય માટે મુકાવું પડે એટલે કે મજા આવતી હોય તેવી કેટલીક પ્રવૃત્તિ ની  કુરબાની આપવી પડે પણ અંતે જે પ્રાપ્ત થાય છે તે સુખ છે
ઓલિએમ્પિક માં ગોલ્ડ મેડલ મેળવતી વખતે ખેલાડી ને જે અનુભૂતિ થાય છે તે સુખ છે પરંતુ તે સુખ તેને મફત નથી મળ્યું તેના માટે ખેલાડીએ કઠીન પુરુષાર્થ કરવો પડે છે .

અમેરિકા  ની હાર્વર્ડ યુનીવર્સીટી માં એક પ્રયોગ કરવામાં આવ્યો
ચાર વર્ષ ના કેટલાક બાળકોને ભેગા કરવામાં આવ્યા અને તેમને એક ચોકલેટ આપવામાં આવી  શરત એ મુકવામાં આવી કે જો બાળકો એ ચોકલેટ ને પંદર મિનીટ પછી ખાય તો બીજી ચોકલેટ આપવામાં આવશે અને જો પંદર મિનીટ પહેલા જ બાળકો ચોકલેટ ખાઈ જશે તો બીજી ચોકલેટ મળશે નહિ.  કેટલાક બાળકો પંદર મિનીટ સુધી ધીરજ રાખી શક્ય નહિ અને તેમને બીજી ચોકલેટ મળી નહિ પરંતુ થોડા બાળકોએ ધીરજ રાખી તો તેમને બીજી ચોકલેટ મળી
પ્રોફેસરોએ બાળકો નો રેકોર્ડ રાખ્યો. જે બાળકોએ ધીરજ રાખી હતી તે બાળકો સારી રીતે પાસ થઇ ગયા અને સારી પોસ્ટ પર નોકરી કરતા હતા અને જે બાળકો ધીરજ રાખી શક્યા નથી તે ભણવાનું પૂરું પણ કરી શક્યા નહિ અને સામાન્ય નોકરી ધંધો કરી માંડ પોતાનું ગુજરાન ચલાવતા હતા .

આમ કેટલાક સુખ નો ત્યાગ કરીને આગળ મોટું સુખ પ્રાપ્ત કરવામાં જ બુદ્ધિમતા છે
“સુખ” નું આયુષ્ય “મજા” કરતા લાંબુ છે પણ અમર નથી
જયારે કોઈ અપમાન કરે ત્યારે “સુખ” ગાયબ થઇ જાય છે
વધુ ગુણ પ્રાપ્ત કરવા છતાં જયારે બાળક ને માતા પિતા કે શિક્ષક પ્રોત્સાહિત ના કરે તો સુખ મૃત્યુ પામે છે
સુખ થી પર એક બીજી અનુભૂતિ છે : આનંદ
આનંદ એટલે ?

જે વ્યક્તિ ને આનંદ પ્રાપ્ત થાય છે તે માન-અપમાન ની લાગણીઓ થી  પર થઇ જાય છે અને સુખ દુખ ની અનુભૂતિ થી પણ પર થઇ જાય છે
આનંદ પ્રાપ્ત થયા પછી માણસ સ્વાવલંબી થઇ જાય છે જો સુખ કોઈ વ્યક્તિ કે પદાર્થ પર આધાર રાખતું હોય તો તે પરાવલંબી છે
“આનંદ” કોઈ વ્યક્તિ કે વસ્તુ પર આધાર નથી રાખતું.
આનંદ નો આધાર આત્મા અને પરમાત્મા પર છે કોઈ વ્યક્તિ કે વસ્તુ પર નહિ
આનંદ પ્રાપ્ત કર્યો હોય તેવી વ્યક્તિમાં તુકારામ નું દ્રષ્ટાંત પ્રચલિત છે
તુકારામ ને ગામ વાળાઓ એ ગધેડે બેસાડ્યા, મુંડન કર્યું, ગળે શાકભાજી નો હાર પહેરાવ્યો. તુકારામ ના પત્ની ખુબ દુખી થઇ ગયા પણ તુકારામ ને કોઈ ફરક પડ્યો નહિ ઉલટું તેમણે તો આખા પ્રસંગ ને હકારાત્મક દ્રષ્ટી એ લીધો
તુકારામ બોલ્યા ” આપણા લગ્ન થયા ત્યારે મારાથી ફૂલેકું નીકળી શકાયું ન હતું સારું થયું ફૂલેકું નીકળ્યું, માથે મુંડન થયું તો આપણા પૈસા બચ્યા. માથે ચૂનો ચોપડ્યો તો ખોડો મટી ગઈ અને શાકભાજી નો હાર પહેરાવ્યો તો જો આપણે ત્રણ દિવસ સુધી હવે શાંતિ “
આવા વ્યક્તિ ને કોણ દુખી કરી શકે ?

આજે શનિવારે  છટ્ઠા સેમ ના ક્લાસ માં લેકચર લેવા ગયો
મારે સળંગ બે લેકચર (પાંચમો અને છઠ્ઠો) લેવાના હતા
આખા અઠવાડીયાના કંટાળેલા છોકરાઓ એક કલાક ભણાવ્યા પછી કંટાળી ગયા
અને મને કહ્યું “સર, કોઈ ગેમ રમાડો.”
અને જે ગેમ મેં રમાડી તે રજુ કરું છું
મેં છોકરાઓને કહ્યું  “તમે એક કાગળ લો અને એક વાક્ય લખો
“હું ખુબજ નશીબદાર છું કેમ કે ….”
અને પછી આંખો બંધ કરી ને વિચારો કે તમારી જોડે શું શું છે ? જેથી તમે પોતાની જાત ને નશીબદાર ગણો છો ?”
છોકરાઓ એ વિચારી ને લખ્યું અને પછી ઉભા થઇ ને બોલ્યા તેમાંથી થોડું…..
હું ખુબજ નશીબદાર છું કેમ કે ….
૧. મારું સ્વાસ્થ્ય ખુબ સારું છે
૨. અમારા ઘર ની આર્થિક પરિસ્થિતિ સારી છે
૩. મારા માતા પિતા સારા છે
૪. મારે એક ભાઈ અને એક બહેન છે
૫. હું એન્જીનીઅરીંગ કોલેજ માં ભણું છું
૬. મારી પાસે બાઈક છે
૭. મારી પાસે મોબાઈલ છે
૭. મારી પાસે કોમ્પ્યુટર છે
૮. મારી પાસે ૭ જોડી કપડા છે
૯. હું જોઈ શકું છું વાંચી શકું છું ચાલી શકું છું બોલી શકું છું
૧૦. મારે ઘણા બધા મિત્રો છે

વગેરે વગેરે

લીસ્ટ તો ઘણું લાંબુ છે  પણ અહી અટકું છું

શું આત્મહત્યા કરવા વાળા વ્યક્તિ પાસે આમાંની બે ત્રણ વસ્તુ પણ નહિ હોય ?
જો હોય તો જીવવા માટે આટલા બધા કારણો છે તો પછી મરવું કેમ ?

એક વાર સ્વામીનારાયણ ભગવાન માંગરોળ ના હરિભક્ત મુલચંદભાઈ ને ઘરે જમવા જતા હતા.
રસ્તામાં ધંધા માં ખોટ જવાથી ગાંડો થયેલો  એક વ્યક્તિ, હાટ માં બેઠો બેઠો ત્રાજવા માં ધૂળ, છાણા, પથરા વગેરે ભરી ભરી ને તોળતો હતો,
અને કહેતો હતો ” લ્યો એલચી, લ્યો સાકાર” શ્રીજી મહારાજે પૂછ્યું ” આ કોણ છે ?”
ત્યારે સાથે ના ભક્તો એ કહ્યું ” એ તો  કબો ગાંડો છે, ધંધા માં ખોટ ગઈ ત્યાર થી આવું થઇ ગયું છે  “
શ્રીજી મહારાજ બોલ્યા “હું તો જે જીવ ભગવાનને નથી ભજતા એ બધાયે  કબા ગાંડા છે એમ જાણું છું “

Image from :- http://deadwax.wordpress.com

બે મિત્રો બાઝી પડ્યા

એક કહે “હું ભગવાન ના અસ્તિત્વ માં માનું છું”

બીજો કહે “હું નથી માનતો “

જે માનતો હતો તેણે તર્ક કર્યો “માનીલે કે ભગવાન નથી,

તો મને શું નુકશાન જશે ?

મે તો ભગવાન નું અસ્તિત્વ સ્વીકારી મારું જીવન સુંદર બનાવ્યું છે,

જો ભગવાન ના નીકળ્યા તો મને કોઈ નુકશાન નથી,

પણ

તું નથી માનતો અને એવીજ રીતે તે તારું જીવન બનાવ્યું છે

અને જો

ભગવાન નીકળ્યા તો હું તો બચી જઈશ

પણ તારું શું થશે ?”

સાથે ઉપ-ડાઉન કરતી વખતે ઘણી વાર ચર્ચાનો દોર ચાલુ થઇ જાય છે.
આવીજ એક ચર્ચા થઇ મારી અને મારી સાથે કામ કરતા કેટલાક મિત્રો સાથે.
પ્રશ્ન હતો : ભ્રષ્ટાચાર
મારા મિત્રો અને બીજા ઘણા બધા એવું મને છે કે “રાજકારણીઓ ભ્રષ્ટાચારી છે તેઓ જો ભ્રષ્ટાચાર બંધ કરે તો દેશ ઉગારી જાય.”
મારું માનવું અલગ છે આપણે બધા રાજકારણીઓ ને ગાળો દેવામાં બહુ શુરવીર છીએ, પરંતુ એ રાજકારણીઓ ને આપણે જ ચૂંટી લાવીએ છીએ,
રાજકારણીઓ આપણો જ એક ભાગ છે.
૧૦ માંથી ૯ દરજી કાપડ ની ચોરી કરે છે.
૧૦ માંથી ૯ સોની સોના ચાંદી ની ચોરી કરે છે.
૧૦ માંથી ૯ શિક્ષકો ટ્યુશન કરાવે છે.
વગેરે વગેરે …..
જો મોટા ભાગ ના માણસો કોઈ ને કોઈ રીતે ભ્રષ્ટાચાર માં જોડાયેલા હોય તો બિચારો (?) રાજકારણી કેમ નહિ !!!!!??????
કુતરાનું પેટ નાનું હોય તેથી તે થોડું ખાય, હાથી નું પેટ મોટું હોય તેથી તે વધારે ખાય, ખાય તો બધાજ છે.
દેશ માંથી કોઈ પણ વ્યક્તિ ને ગાદી પર બેસાડી દો તેપણ ખાતો થઇ જશે.
તો રાજકારણીઓને ગાળો દેવાથી શું ફાયદો?

અને આપણી ગાળો દેવાથી થઇ પણ શું જવાનું છે.?
એક આમ આદમી (કોમન મેન) શું કરી શકે ?
સહુથી પહેલા તો આપણે સુધારીએ.

ખોટા કામ ના કરીએ.

આપણા બાળકોને સારા સંસ્કાર આપીએ.

તેમનામાં સિદ્ધાંતો નું સિંચન કરીએ.
આપણી આજુ બાજુ જે પણ સંપર્ક માં આવે તેમને ખોટા કામ કરતા અટકાવીએ.
તમે શું કહો છો ?

અહી પત્નીને ખુશ રાખવાના થોડાક ઉપાય બતાવ્યા છે. એ તમારે જાણવા જોગ.

“સીતાજી નિર્દોષ હતા છતાં રામે તેમનો ત્યાગ કર્યો.”

“પવિત્ર હોવા છતાં તેમને અગ્નિપરીક્ષા માંથી પસાર થવું પડ્યું.”

આવા ઘણા બધા પ્રશ્નો ઘણા ના મન માં ઉદભવે તે સ્ત્રી સ્વતંત્રતાના જમાનામાં સ્વાભાવિક છે.
અહી કેટલાક ખુલાસાઓ આપ્યા છે

મારી બુદ્ધિ દ્વારા મેં રામ ને સમજવાનો પ્રયત્ન કર્યો છે

સૌ પ્રથમ આપણે રામ અને સીતા વચ્ચેનો પ્રેમ સમજવાનો પ્રયત્ન કરીશું

૧. સીતા-હરણ બાદ રામ દેવ, રાક્ષસ, કિન્નર, ગંધર્વ, વૃક્ષ, વનસ્પતિ, પર્વતો, વગેરે દરેકને ઉદેશીને કહે છે કે, “સીતાનો પત્તો આપો” શોધી શોધીને તે થાકી જાય છે, છતાં પણ જયારે કઈ પત્તો લાગતો નથી ત્યારે ત્રૈલોક્ય ભસ્મસાત કરી નાખવા તૈયાર થાય છે તે સમયે લક્ષમણ બે હાથ જોડીને તેમને શાંત કરે છે

૨. સીતાની શોધ કરવાને બદલે સુગ્રીવ ને સ્વસ્થ બેઠેલો જોઈ રામ ચિડાઈ ગયા છે અને લક્ષમણને કહે છે “સુગ્રીવ ને જઈને કહેજે કે, વાલી ગયો એ રસ્તો ખલાસ થયો નથી, મેં વાલીને એકલાને  જ માર્યો છે, પણ તારી કૃધ્નતાને લીધે પુત્ર-પૌત્રો સાથે તારો નાશ કરીશ”

૩. સીતા ના વિવરપ્રવેશ પછી રામ ધરતી ને કહે છે” મારી સીતા મને પાછી આપ , નહિ  તો પર્વત અને જંગલો સાથે તારો વિનાશ કરીશ”

૪. યજ્ઞ પ્રસંગે રામ બીજી સ્ત્રી ને પરણી શકત  ત્યારે તેમને સ્પષ્ટ શબ્દો માં કહ્યું કે “રામના હૃદયસિંહાસન પર એક જ સ્ત્રી ને સ્થાન છે અને તે સ્ત્રી એટલે સીતા” ત્યાર બાદ સીતા ની સોનાની મૂર્તિ ને બાજુમાં બેસાડી રામે યજ્ઞ કર્યો.

રામ અને  લોકો વચ્ચે નો પ્રેમ :

૧. રાજા દશરથે પોતાના પછી રાજ્યનો ઉત્તરાધિકારી કોને બનાવવો તે નિર્યણ લેવા ગામો ગામ થી રાજાઓ, નેતાઓ, વિદ્વાનો, અધિકારીઓ, વગેરે ને બોલાવ્યા હતા. તેઓનો અભિપ્રાય જાણવાની જીજ્ઞાસા દશરથે પ્રગટ કરી ત્યારે બધા એકી અવાજે જ જાહેર કરે છે કે “રાજા તરીકે રામ જ જોઈએ” રામના જીવનનો એ પરમોચ્ચ ભાગ્ય નો દિવસ હતો. તે તેની લોકપ્રિયતા બતાવે છે.

૨. રામ વનમાં જાય છે ત્યારે પાછળ જવા માટે આખી અયોધ્યા તૈયાર થાય છે બધા એકી અવાજે કહ્યું ” નિર્માંનુંશ્ય અયોધ્યામાં કૈકયી ને રાજ્ય કરવા દો”. બધા ઊંઘી જાય છે ત્યારે મધરાત્રીએ બધાને છોડીને રામ ચાલ્યા જાય છે અને સંદેશો મૂકી જાય છે કે “જો મારા પર ખરેખર પ્રેમ હોય તો પાછા ચાલ્યા જજો”

૩. રામે સર્યુપ્રવેશ કર્યો ત્યારે અયોધ્યાવાસી લોકોએ પણ મહાપ્રસ્થાન કર્યું હતું. આખી અયોધ્યા ઉજ્જડ બની હતી. જેઓ રાષ્ટ્રનો રામ પર પ્રેમ તેવો જ રામ નો પણ પ્રજા પર પ્રેમ.

આપણને  ખબર છે કે એકજ વ્યક્તિ ના કહેવાથી રામે સીતા નો ત્યાગ કર્યો પરંતુ વાલ્મીકી રામાયણ મુજબ સીતા માટે ઘણાને શંકા હતી તેની ચર્ચા પોળ-પોળમાં ચાલતી હતી.

રામ એટલે રાષ્ટ્ર

રામ એટલે સ્વાર્થત્યાગ ની પરાકાષ્ઠા

અલૌકિક કર્તુત્વવાન વિભૂતિ એટલે રામ

આમ રામે સીતા નો ત્યાગ નથી કર્યો પણ એક આદર્શ રાજા એ રાણી નો ત્યાગ કર્યો છે

“કુટુંબ અને રાષ્ટ્ર, એના ફાયદા નો પ્રશ્ન આવે ત્યારે પ્રથમ રાષ્ટ્રને જ સ્થાન આપવું જોઈએ” તેવું રામ પોતાના ચરિત્ર થી આપણે શીખવાડે છે

તેમ છતાં જો રામ પર આક્ષેપ કરવા હોય તો તેમના જેવું વ્યક્તિત્વ નિર્માણ કરી પછી જ આક્ષેપ કરવા જોઈએ

શું આપણને પોતાની પત્ની સિવાય બીજી કોઈ સ્ત્રી નો સંકલ્પ પણ નથી થતો?

શું સુંદર સ્ત્રી પર નજર ગયા પછી ફરીથી તેની સામે જોવાની ઈચ્છા નથી થતી ?

જેના મેળામાં રાજુડીનો ને’ડો લાગે છે એ ગુજરાત.

જયાં રૂપની પૂનમ પાછળ પાગલ થઇ અફીણી

આંખના ગીતો ઘોળાય છે, એ ગુજરાત. ઘોલર

મરચાંના લાલ હિંગોળક રંગનું ગુજરાત.

શિવતાંડવમાં પડેલા સતીના હૃદયને ગબ્બર પર

સાચવીને બેઠલું ગુજરાત. ફળફળતાં ઢોકળાં જેવું

નરમ અને માફાળા ગાડાની ધુંસરી જેવું નક્કર

ગુજરાત.

હું સિકસર મારતી વખતે યુસુફ પઠાણના કાંડાની

ફૂલી ગયેલી નસમાં રક્ત બનીને ધસમસું છું,

અને પરેશ રાવલના ચહેરા પર અંકાતા

રમતિયાળ સ્મિતમાં ઝગમગું છું. હું હેમુ ગઢવીના

કસુંબલ કંઠનો અષાઢીલો ટહુકો છું અને

કલ્યાણજીભાઇએ કલેવાયોલીન પર છેડેલી

બીનની સર્પિલી તાન છું. કેડિયાની ફાટફાટ થતી

કસોને તોડતો માલધારીનો ટપ્પો છું, અને

દામોદર કુંડની પાળીએ ગિરનારી પરોઢના

સોનેરી ઉજાસમાં કેસર ઘોળતું હું નરસિંહનું

પ્રભાતિયું છું. ભારતની વાંકી રે પાઘલડીનું ફુમતું

છું હું, ગુજરાત!

સમગ્ર પૃથ્વીના પટ પર માત્ર એક જ એવું હું

રાજય છું, જેણે બે રાષ્ટ્રોના રાષ્ટ્રપિતાઓ સજર્યા

છે. મારા કાઠિયાવાડના પોરબંદરમાંથી

ભારતના મોહનદાસ કરમચંદ ગાંધી અને મોટી

પાનેલીમાંથી મોહમ્મદઅલી જીન્નાહ! મારામાં

જગતના ઇતિહાસને પડખું ફેરવીને પલટાવી

દેવાની તાકાત છે, અને તાનસેનના દિલ્હીમાં

ઉઠેલા દાહને વડનગરમાં શમાવી દેવાની

અમીરાત છે.

મારામાં ધરતીની છાતી ચીરીને નકશો

કંડારનારા ઇન્દુલાલ યાજ્ઞિકો વસે છે, અને

નકશાઓનો એકઝાટકે આકાર બદલાવી દેનાર

સરદાર પટેલ પણ શ્વસે છે. ફિલ્ડ માર્શલ જનરલ

સામ માણેકશાની જીભ પર મારી ભાષા હતી,

અને ભારતભરમાં ક્રિકેટનો પાયો નાખનાર જામ

રણજી મારી ગોદનું ફરજંદ હતો. મારા સંતાનો

વિના ભારતના ફિલ્મ ટીવી યુગનું અસ્તિત્વ

નથી. મહેબુબખાનથી મનમોહન દેસાઇ, આયેશા

ટાકિયાથી હિમેશ રેશમિયા સુધી ગુજરાતની

અહાલેક વાગે છે.

ભારતની છાતી પર પેદા થનારાઓને મારા

ખોળામાં માથું મૂકીને દેહત્યાગ કરવો ગમે છે.

કાલિંદીની પાણીદાર લટો સાથે અઠખેલિયા

કરતાં ભારતવર્ષના યુગપુરૂષ ગોમતીના કિનારે

છબછબિયાં કરવા અહીં આવીને વસ્યા. હા,

કુરૂક્ષેત્રની વચ્ચે ગીતા સંભળાવનાર યોગેશ્વર

અને શરદપૂનમની રાતલડીએ ગોપીઓને

નચાવનાર મુરલીધરનું હું ઘર છું. હું

હસ્તિનાપુરના સિંહાસનને ઘુ્રજાવનાર

સુદર્શનચક્ર છું, અને દ્વારકાધીશના સુવર્ણકળશ

પર ફરફરતી બાવન ગજની ધજાનો ઠસ્સો છું.

ભારતની સૌથી લાંબી પદયાત્રા કરીને

હિમાલયના ઉત્તુંગ ગિરિશિખરોમાં ટટ્ટાર ઉભા

રહી, રામેશ્વરમના દરિયા કિનારે ચરણ પખાળી,

નીલકંઠવર્ણી સ્વામી સહજાનંદ પણ મારા હૈયે

આવીને વસ્યા, મારા થઇને વિકસ્યા.

હું આખા એશિયામાં સંભળાતી ગીરના સિંહની

ખુમારીભરી ડણક છું અને એવા ડાલામથ્થા

સાવજની કેશવાળીમાં આંગળીઓ ફેરવનાર

આપા દાના જેવા સંતોના ભજનોની ચાનક છું. હું

પરબવાવડીના ફડહ રોટલાની બાજરી છું અને

જલારામ વીરપુરની બુંદીનું બેસન છું. મારી

વીજળીના ચમકારે ગંગાસતીએ મોતીડાં

પરોવ્યા છે અને મારી બળબળતી રેતી પર

શ્વાનસંગાથે પાણી લઇ દાદા મેકરણ ધુમ્યા છે.

મધરાતે એકતારા પર ગુંજતા દાસી જીવણના

ભજનમાં હું છું અને ભવસાગર હાલકડોલક થતી

જેસલ જાડેજાની નાવડી તારવી જનાર સતી

તોરલના કીર્તનમાં હું છું. મોરારિબાપુના કંઠે

ગવાતી ચોપાઇ છું, અને રમેશભાઇ ઓઝાના કંઠે

ગવાતા શ્રીનાથજી પણ! જમિયલશાહ દાતાર

અને ગેબનશાહ પીરોની અઝાન પર ઝૂકતું

મસ્તક પણ હું છું.

વ્હાલા, હું ગુજરાત છું.

મારી છાતી પર પ્રિયદર્શી અશોકના શિલાલેખ છે.

પાવાગઢની ગોદમાં પડેલું યુનેસ્કોની વર્લ્ડ

હેરિટેજ સાઇટનું ચાંપાનેર છે. મારા કાળજડે

ધમધમતું લોથલ જેવું બંદર છે, અને સંસ્કૃતિના

ટીંબા નીચે અડીખમ ઉભેલું ધોળાવીરાનું નગર

છે. મેં રાજા નૌસોરસ જેવા ડાયનાસોરના ઈંડાઓ

સાચવ્યા છે, અને ગામેગામ ફિલ્મી શૂટિંગ થાય

એવા રજવાડી મહેલો ખીલવ્યા છે. મારી

ગુફાઓમાં બુદ્ધના ઓમ મણિપદ્મે હૂમનો

ધીરગંભીર નાદ ગુંજે છે. મારી શેરીઓમાં

નવકાર મંત્રની વૈશ્વિક પ્રાર્થનાનો સાદ ગાજે છે.

મારી બર્થ સર્ટિફિકેટમાં રાજકીય ઊંમર ૫૦ની

હશે, પણ મારી ઊંમર કેટલી છે એ મને ખુદને

ખબર નથી.

મેં અણહિલવાડના વનરાજ ચાવડાને સિંહોની

વચ્ચે ઉછરતો જોયો છે, મેં મૂળરાજ સોલંકીની

તલવાર અને આશા ભીલના તીરકમાન જોયા

છે. મને સિદ્ધરાજ જયસિંહે કાઢેલી મારી ભાષાના

વ્યાકરણગ્રંથ ‘સિદ્ધહૈમશબ્દાનુ શાસન’ની

શોભાયાત્રા માટેની હાથીની એ ભવ્ય અંબાડી

અને જસમા ઓડણની ચીસ પણ ફાંસ બનીને

ભોંકાઇ છે, મારા દિલમાં. અહમદશાહના ઘોડાની

ટાપ પણ મેં જીરવી છે અને મોહમ્મદ બેગડાની

મૂછના વાંકડા વળ પણ મેં નીરખ્યા છે.

હું ઉચ્છંગરાય ઢેબરની ગાંધીટોપીમાં બેસીને

હીંચકતું બાળક હતું, અને જીવરાજ મહેતાના

ખાદીના ઝભ્ભાના સળમાં ય હું લપાતું હતું.

માધવસિંહ સોલંકીના સાહિત્યપ્રેમી ચશ્માની ફ્રેમ

પર હું પગ લંબાવી બેઠું છું અને ચીમનભાઇ

પટેલના ચળકતાં લલાટમાં મેં મારૂં પ્રતિબિંબ

શોઘ્યું છે. કેશુભાઇની ફાફડા- મરચાં સાથેની

ચાની અડાળીના મેં ધુંટ પીધા છે અને શંકરસિંહ

બાપુની ટનાટન વાતોને બડી મુગ્ધતાથી સાંભળી

છે અને હા, મારા આ ગોલ્ડન બર્થ ડે માટે જ જાણે

મને નરેન્દ્ર મોદી મળ્યા છે. એમની દાઢી ને

ગમ્મતથી ખેંચવી મને ગમે છે- અને એમને લીધે

જ મારી આ ધમાકેદાર પાર્ટીના ગેસ્ટલિસ્ટમાં

આખી દુનિયા છે. એમણે મને હવામાં ઉછાળીને

ગેલની કિલકારીઓ કરાવી છે, અને સતત

પહેરવા માટે નવા નવા ‘વા-વા’ આપ્યા છે.

અરે વાહ, હું ગુજરાત છું!

મારા અફાટ લાંબા સાગરકાંઠાને ખેડીને નાનજી

મહેતાએ આફ્રિકા સર કર્યું છે, અને એ જ

દરિયાના મોજાંની થપાટો ખાઇ ખાઇને ભારતની

નંબર વન કંપની બનાવી જનાર ધીરૂભાઇ

અંબાણીનો પિંડ ઘડાયો છે. અમેરિકન

મેગેઝીનોમાં ચમકતાં અબજપતિ અઝીમ પ્રેમજી,

તુલસી તંતી કે ગૌતમ અદાણીનું પણ હું વતન

છું… અને મેં જ જતનથી નિરમા, કેડિલા,

એલેમ્બિક, ટોરન્ટ, અજંતા, રસના, બાલાજી અને

અફકોર્સ ટાટા જેવી બ્રાન્ડસના પારણા હીંચોળ્યા

છે. સુરતના હીરાની હું પાસાદાર ચમક છું અને

પાટણના પટોળાંની આભલા મઢેલી ઝમક છું.

રવિશંકર રાવળ અને કનુ દેસાઈની હું રેખાઓ

છું. સપ્તકના તબલાની થાપ અને કુમુદિની-

મૃણાલિનીના નૃત્યના ઠેકાઓ હું છું.

હું છું સર ભગવતસિંહજીના ભગવદગોમંડલના

ફરફરતા પાનાઓમાં, હું છું સયાજીરાવ

ગાયકવાડના પેલેસની દીવાલો પર મલપતાં

રાજા રવિવર્માના ચિત્રોમાં! હું પગથિયા ઉતરૂં છું

અડાલજની વાવમાં અને પગથિયા ચડું છું

અમદાવાદની ગુફાના! લખતરની છત્રી મારા

તડકાને ટાઢો કરે છે અને સીદી સૈયદની જાળી

એ જ તડકાથી મારી હથેળીમાં જાણે મહેંદીની

ભાત મૂકે છે. હઠીસિંગની હવેલીના ટોટલે ખરતું

હેરિટેજનું પીછું હું છું અને ધોરડોના સફેદ રણમાં

ચૂરચૂર થઈ જતું નમકનું સ્ફટિકમય ચોસલું હું છું.

ઇડરના કોતરો સૂસવાટા મારતો પવન પણ હું

છું, અને નલીયામાં ઠરીને પડતું હિમ પણ!

નવસારીના દાદાભાઈ નવરોજીની પારસી

અગિયારીનો આતશ પણ મારો છે, અને

ગોઘૂલિટાણે સોમનાથના શિવાલયમાં ઘંટારવ

સાથે થતી આરતીની અગ્નિશિખા પણ મારી છે.

મહાલના જંગલોમાં પાણીમાં ઠેકડાં મારતા

આદિવાસી બાળકો મારા ધાવણથી ઉછરે છે,

અને લાલ લાલ સનેડો ગાઈને ચ્યોં ચ્યોં જતા

છોરા-છોરીઓ ય મારા ગાલે બચ્ચી ભરે છે.

ગોંડલના ફાફડા-ભજીયાના ટેસડા મારી

જીભમાંથી ઝરે છે અને સુરતની રતાળુની પુરી

ખાવાથી પડતો શોષ પણ મારા ગળે પાંગરે છે.

હળવદના ચૂરમામાં રેડાતી ઘીની લચપચતી

ધાર છું હું, વડોદરાની ભાખરવડી ખાધા પછીનો

સીસકાર છું હું. ભાવનગરી ગાંઠિયામાં મરીનો

દાણો હું છું, અને રાજકોટના સંચાના આઈસ્ક્રીમ

પર મુકાયેલો ચેરીનો બોલ પણ હું જ છું.

• The name `India’ is derived from the River Indus, the valleys around which were the home of the early settlers. The Aryan worshippers referred to the river Indus as the Sindhu.
• The Persian invaders converted it into Hindu. The name `Hindustan’ combines Sindhu and Hindu and thus refers to the land of the Hindus.
• The number system was invented by India. Aryabhatta was the scientist who invented the digit zero. More facts after the break…

• Sanskrit is considered as the mother of all higher languages. This is because it is the most precise, and therefore suitable language for computer software. ( a report in Forbes magazine, July 1987 ).
• Chess was invented in India.
• Algebra, Trigonometry and Calculus are studies which originated in India.
• The’ place value system’ and the ‘decimal system’ were developed in 100 BC in India.
• The first six Mogul Emperor’s of India ruled in an unbroken succession from father to son for two hundred years, from 1526 to 1707.
• The World’s First Granite Temple is the Brihadeswara temple at Tanjavur in Tamil Nadu. The shikhara is made from a single ‘ 80-tonne ‘ piece of granite. Also, this magnificient temple was built in just five years, (between 1004 AD and 1009 AD) during the reign of Rajaraja Chola.
• India is…….the Largest democracy in the world, the 6th largest country in the world AND one of the most ancient and living civilizations (at least 10, 000 years old).
• The game of snakes & ladders was created by the 13th century poet saint Gyandev. It was originally called ‘Mokshapat.’ The ladders in the game represented virtues and the snakes indicated vices. The game was played with cowrie shells and dices. Later through time, the game underwent several modifications but the meaning is the same i.e good deeds take us to heaven and evil to a cycle of re-births.
• The world’s highest cricket ground is in Chail, Himachal Pradesh. Built in 1893 after levelling a hilltop, this cricket pitch is 2444 meters above sea level.
• India has the most post offices in the world !
• The largest employer in the world is the Indian railway system, employing over a million people !.
• The World’s first university was established in Takshila in 700 BC. More than 10,500 students from all over the world studied more than 60 subjects. The University of Nalanda built in the 4th century was one of the greatest achievements of ancient India in the field of education.
• Ayurveda is the earliest school of medicine known to mankind. The father of medicine, Charaka, consolidated Ayurveda 2500 years ago.
• Although modern images & descriptions of India often show poverty, India was one of the richest countries till the time of British in the early 17th Century. Christopher Columbus was attracted by India’s wealth and was looking for route to India when he discovered America by mistake.
• The art of Navigation & Navigating was born in the river Sindh 6000 over years ago. The very word ‘Navigation’ is derived from the Sanskrit word NAVGATIH. The word navy is also derived from the Sanskrit word ‘Nou’.
• Bhaskaracharya rightly calculated the time taken by the earth to orbit the sun hundreds of years before the astronomer Smart. His calculations was – Time taken by earth to orbit the sun: ( 5th century ) 365.258756484 days.
• The value of “pi” was first calculated by the Indian Mathematician Budhayana, and he explained the concept of what is known as the Pythagorean Theorem. He discovered this in the 6th century, which was long before the European mathematicians.
• Algebra, trigonometry and calculus also orignated from India. Quadratic equations were used by Sridharacharya in the 11th century. The largest numbers the Greeks and the Romans used were 106 whereas Hindus used numbers as big as 10*53 ( i.e 10 to the power of 53 ) with specific names as early as 5000 B.C. during the Vedic period. Even today, the largest used number is Tera: 10*12( 10 to the power of 12 ).
• Until 1896, India was the only source for diamonds to the world. ( Source . Gemological Institute of America )
• The Baily Bridge is the highest bridge in the world. It is located in the Ladakh valley between the Dras and Suru rivers in the Himalayan mountains. It was built by the Indian Army in August 1982.
• Sushruta is regarded as the father of surgery. Over 2600 years ago Sushrata & his team conducted complicated surgeries like cataract, artificial limbs, cesareans, fractures, urinary stones and also plastic surgery and brain surgeries.
• Usage of anesthesia was well known in ancient India medicine. Detailed knowledge of anatomy, embryology, digestion, metabolism, physiology, etiology, genetics and immunity is also found in many ancient Indian texts.